Դպրոցներ, գիտնականներ և ուսանողներ
Նյու Յորքի առաջին հայկական կիրակնօրյա դպրոցից մինչև համալսարանական ամբիոններ, ամենօրյա դպրոցներ և փոխանակման ծրագրեր, որոնք կապում են երկու երկրների ուսանողներին։
Կրթական և ակադեմիական կապեր
Կրթությունն ամերիկահայ պատմության առանցքային բաղադրիչն է եղել հենց ամենավաղ շրջանից։ Միացյալ Նահանգներում առաջին հայկական կիրակնօրյա դպրոցը հիմնվել է Նյու Յորքում՝ 1880-ականների վերջին։ Այսօր ամերիկահայ կրթական հաստատությունների շարքն ընդգրկում է ամեն ինչ՝ երկլեզու ամենօրյա դպրոցներից մինչև համալսարանական գործընկերություններ, իսկ համայնքի կրթական մակարդակը զգալիորեն գերազանցում է համազգային միջինը։
Հայկական դպրոցներ
ԱՄՆ-ի տարբեր համայնքներում շաբաթավերջին գործում է ավելի քան 100 հայկական դպրոց։ 1964 թ. հիմնված Ֆերրահյան հայկական դպրոցը երկրի ամենահին հայկական ամենօրյա դպրոցն է։ 1992 թ. հիմնված Գլենդելի Մաշտոց քոլեջը Միացյալ Նահանգներում հայկական միակ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունն է։ Աղբյուր
Բակալավրի աստիճան ունեցողներ
25 և բարձր տարիքի ամերիկահայերի 26 %-ն ունի քոլեջի դիպլոմ, իսկ 26,1 %-ը՝ բակալավրի աստիճան։ ԱՄՆ-ում ծնված հայերի շրջանում առնվազն քառամյա բարձրագույն կրթություն ունեցողների բաժինը 2007 թ. դրությամբ կազմել է 41 %՝ զգալիորեն գերազանցելով ազգային միջին ցուցանիշը։ Աղբյուր
Փոխանակման ծրագրեր
Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանատունն իրականացնում է փոխանակման 16 ծրագիր, որոնց շրջանակում հայեր մեկնում են Միացյալ Նահանգներ, իսկ մասնակիցների շրջանակը ձգվում է ավագ դպրոցի աշակերտներից մինչև խորհրդարանականներ։ 2023 թվականին ԱՄՆ-ում սովորող հայերի թիվը հասավ ռեկորդային մակարդակի։ Աղբյուր
Համալսարանական գործընկերություններ
Երեք գործընկերային ծրագիր հայկական համալսարանները կապում է Քորնելի, Վաշինգտոնի պետական և Ֆլորիդայի պետական համալսարանների հետ։ ԱՄՆ-ը վերջերս վերաբացել է հայ մասնակիցների համար SABIT բիզնես-առաջնորդների փոխանակման ծրագրերին մասնակցելու հնարավորությունը։ Դեսպանի մշակութային ժառանգության պահպանման հիմնադրամն աջակցում է Հայաստանում ժառանգության պահպանման նախագծերին։ Աղբյուր
Հայերեն խոսողներ
ԱՄՆ-ի ամբողջ տարածքում շուրջ 245,000 մարդ մինչ օրս տանը խոսում է հայերեն (Migration Policy Institute (2023 ACS))։ Լեզվի պահպանումը շարունակում է մնալ համայնքի առաջնահերթություններից մեկը. դրան նպաստում են շաբաթօրյա դպրոցները, երկլեզու ծրագրերը և արևմտահայերենով ու արևելահայերենով գործող լրատվամիջոցները։ Աղբյուր
Վաղ շրջանի գրագիտություն
Անգամ Ամերիկա մեկնած ամենավաղ հայ ներգաղթյալների գրագիտության մակարդակը կազմել է 76 %՝ այդ ժամանակաշրջանի համար բացառիկ ցուցանիշ և վկայություն այն բանի, թե ինչ մշակութային արժեք է տրվել կրթությանը։ Ուսման նկատմամբ այս նվիրվածությունը շարունակվել է սերնդեսերունդ՝ պայմանավորելով գիտության, ակադեմիական աշխարհի ու նորարարության մեջ համայնքի՝ իր թվաքանակին անհամեմատ մեծ ներդրումը։ Աղբյուր
Աղբյուրներ
- ԱՄՆ Պետդեպարտամենտ state.gov — ԱՄՆ-Հայաստան հարաբերություններ (2025 թ. հունվար)
- Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարություն mfa.am — ԱՄՆ-ի հետ երկկողմ հարաբերություններ
- Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանություն am.usembassy.gov — Քաղաքականություն և պատմություն
- Վիքիպեդիա — Ամերիկահայեր en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Americans
- Վիքիպեդիա — Հայաստան–ԱՄՆ հարաբերություններ en.wikipedia.org/wiki/Armenia–United_States_relations
- Վիքիպեդիա — Լոս Անջելեսի ամերիկահայերի պատմությունը en.wikipedia.org/wiki/History_of_Armenian_Americans_in_Los_Angeles
- Հայաստանի սփյուռքի գրասենյակ diaspora.gov.am — Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
- USC-ի թվային գրադարան digitallibrary.usc.edu — Հայկական ժողովրդական երաժշտություն և պար
- Smithsonian ամսագիր smithsonianmag.com — Հայկական պար
- Աշխարհը փոխած հայերը 100.greatarmenia.org